Rynek kolejowych przewozów towarowych stabilizuje się. Dane za trzeci kwartał 2025 roku

Fot. Wikipedia Commons / Adam Kilian

Urząd Transportu Kolejowego opublikował najnowsze statystyki dotyczące transportu towarów, z których wynika, że spadki wyhamowują. Choć masa przewiezionych ładunków wciąż jest mniejsza niż przed rokiem, to różnice są znacznie mniej odczuwalne niż w poprzednich miesiącach.

Sytuacja na polskiej kolei towarowej w trzecim kwartale 2025 roku pokazuje pewne ożywienie w wybranych sektorach, mimo ogólnego spadku wolumenu. Pociągi towarowe przewiozły w tym czasie 55,6 mln ton ładunków, co oznacza spadek o niespełna 0,5% w porównaniu do analogicznego okresu w 2024 roku. W ujęciu liczbowym to około 0,26 mln ton mniej. Zmniejszyła się także praca przewozowa, która wyniosła 0,24 mld tonokilometrów mniej niż rok wcześniej. Daje to spadek o 1,7%. Statystyki te wyglądają jednak o wiele lepiej niż wyniki z początku roku, kiedy spadki były zdecydowanie głębsze.

Największy wpływ na strukturę przewozów mają obecnie rudy metali oraz produkty górnictwa i kopalnictwa. Grupa ta, obejmująca między innymi kruszywa, dominuje zarówno pod względem masy, jak i wykonanej pracy przewozowej. Na drugim miejscu plasują się surowce energetyczne, takie jak węgiel kamienny i brunatny oraz ropa naftowa. Trzecią siłą na torach pozostają koks i produkty rafinacji ropy naftowej.

Odpady i śmieci jadą koleją

W statystykach pojawił się interesujący trend dotyczący transportu odpadów komunalnych i surowców wtórnych. W trzecim kwartale 2025 roku przewozy w tej kategorii osiągnęły najwyższy poziom, odkąd Urząd Transportu Kolejowego prowadzi szczegółowe statystyki kwartalne. Wzrost o 0,23 mln ton pokazuje, że branża odpadowa coraz chętniej rezygnuje z ciężarówek na rzecz pociągów.

Kluczem do zniwelowania luki w przewozach, która następuje po zmniejszającym się zapotrzebowaniu na surowce energetyczne, jest wykorzystanie potencjału innych grup. Wzrost przewozów materiałów budowlanych i kruszywa jest efektem inwestycji infrastrukturalnych, w tym rozbudowy linii kolejowych. Kolej może być też z powodzeniem wykorzystywana przez inne branże. Najwyższy wynik od początku statystyk kwartalnych, które prowadzimy, osiągnęły przewozy surowców wtórnych i odpadów komunalnych. To rynek, który w dużej mierze może przejąć kolej – wskazują na to przykłady z innych krajów – zauważa dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.

Wzrosty odnotowano również w transporcie metali oraz wyrobów metalowych, gdzie masa ładunków zwiększyła się o 0,24 mln ton. Więcej pociągów wyjechało także z wyrobami z surowców niemetalicznych. Z drugiej strony, wyraźny regres widać w transporcie rud metali (spadek o 0,4 mln ton) oraz produktów rolnictwa.

Problemy z transportem zboża

Patrząc na dane zbiorcze za trzy kwartały 2025 roku, najbardziej dotkliwy spadek dotyczy produktów rolnictwa, łowiectwa i leśnictwa. Masa przewozów w tej grupie spadła niemal o połowę. W ubiegłym roku w tym samym czasie koleją przewieziono 4,7 mln ton produktów rolnych, podczas gdy obecnie jest to zaledwie 2,9 mln ton. Głównym powodem tak słabego wyniku jest mniejsze zainteresowanie transportem zbóż.

Łącznie od stycznia do września 2025 roku pociągi towarowe w Polsce przewiozły 160,6 mln ton towarów. Jest to wynik o 3,5% gorszy niż w pierwszych dziewięciu miesiącach 2024 roku. Praca przewozowa w tym okresie spadła o 5,4%, osiągając wartość 41,5 mld tonokilometrów. Mimo że zapotrzebowanie na węgiel maleje, jego udział w całości przewozów paradoksalnie wzrósł o 0,7% ze względu na jeszcze większe spadki w innych grupach towarowych.

Pozytywnym sygnałem dla rynku jest rosnąca rola transportu drewna i wyrobów papierniczych oraz stabilny wzrost w przewozach wyrobów metalowych. Inwestycje infrastrukturalne napędzają też transport kruszyw, co pozwala częściowo zasypać dziurę po mniejszych transportach surowców energetycznych i produktów rolnych.