Rok 2025 na torach pod znakiem bezpieczeństwa i jubileuszu. UTK podsumowuje działania

Fot. Wikipedia Commons / Grzegorz W. Tężycki

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego podsumował minione dwanaście miesięcy, które upłynęły pod znakiem polskiej prezydencji w Radzie UE oraz setnej rocznicy nadzoru nad koleją w Polsce. W 2025 roku statystyki wskazywały na duży wzrost zainteresowania zawodem maszynisty, a system GSM-R zaczął funkcjonować w ramach eksploatacji obserwowanej.

Ostatnie dwanaście miesięcy w polskim transporcie szynowym to przede wszystkim intensywne działania na arenie międzynarodowej oraz wdrażanie nowych systemów łączności. Podczas polskiej prezydencji w Unii Europejskiej Warszawa stała się centrum debaty o odporności infrastruktury na zmiany klimatu. Eksperci wspólnie z Agencją Kolejową UE analizowali, jak przygotować tory i urządzenia do ekstremalnych zjawisk pogodowych. Praktycznym wymiarem tej współpracy były też warsztaty techniczne dotyczące technicznych specyfikacji interoperacyjności.

Cyfryzacja i system GSM-R

W grudniu ubiegłego roku system GSM-R zaczął działać na wybranych fragmentach linii kolejowych w zakresie łączności głosowej. To finał etapu, który formalnie rozpoczął się we wrześniu. Plan zakłada, że do marca 2026 roku system obejmie 1360 kilometrów tras, a docelowo do końca 2029 roku ma być wykorzystywany na całej sieci kolejowej w Polsce.

W obszarze cyfrowym Urząd Transportu Kolejowego postawił na ochronę infrastruktury przed cyberatakami. Podpisanie porozumienia z NASK ma pomóc w lepszym zarządzaniu incydentami i wymianie wiedzy o zagrożeniach. Jednocześnie trwały prace nad aplikacją Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego, która ma usprawnić obieg danych o zdarzeniach na torach.

Rekordy w egzaminowaniu maszynistów

Statystyki Centrum Egzaminowania i Monitorowania Maszynistów pokazują, że branża przyciąga nowych pracowników. W 2025 roku CEMM przeegzaminowało o 17% więcej kandydatów niż rok wcześniej. Największy skok dotyczył wniosków o przeprowadzenie egzaminów na świadectwo maszynisty – ich liczba wzrosła z 1002 do 1765, co daje wzrost o 76%. System weryfikacji kompetencji, obejmujący testy i symulatory, stał się głównym narzędziem sprawdzania wiedzy przyszłych kadr.

Z myślą o szkoleniu pracowników zainaugurowano również drugą edycję Akademii Bezpieczeństwa Kolejowego. Projekt ten jest współfinansowany ze środków unijnych i ma podnieść standardy przygotowania personelu kolejowego do codziennej służby.

Nowi przewoźnicy i otwarty dostęp

Na rynku pojawiło się siedem nowych licencji na przewozy kolejowe, głównie w sektorze towarowym i usług trakcyjnych. Prezes UTK wydał również 25 decyzji przyznających otwarty dostęp dla komercyjnych połączeń pasażerskich. Łącznie do urzędu wpłynęło 15 nowych wniosków od firm zainteresowanych uruchamianiem tras na własne ryzyko handlowe. Zmiany zaszły też w zarządzie infrastrukturą – Pomorska Kolej Metropolitalna otrzymała autoryzację bezpieczeństwa, zastępując dotychczasowe świadectwo.

Wsparcie dla pasażerów

Urząd Transportu Kolejowego przeprowadził cykl wydarzeń pod nazwą Dzień Pasażera na największych dworcach, między innymi we Wrocławiu, Poznaniu i Krakowie. Celem było uświadomienie podróżnym ich praw oraz promocja bezpiecznych zachowań. W 2025 roku powołano również nowego Rzecznika Praw Pasażera Kolei, który pomaga rozwiązywać spory z przewoźnikami w drodze polubownej, co pozwala uniknąć spraw sądowych.

Dla najmłodszych kontynuowana jest Kampania Kolejowe ABC. Podczas targów TRAKO w Gdańsku przewoźnicy zadeklarowali dalsze wsparcie dla tego projektu, a wkrótce zaprezentowana zostanie nowa odsłona nosorożca Rogatka.

Stulecie polskiego nadzoru

Rok 2025 był szczególny ze względu na jubileusz 100-lat istnienia administracji kolejowej w Polsce. Z tej okazji powstał reportaż „100 150 200” oraz wystawa prezentująca historię instytucji dbających o bezpieczeństwo ruchu szynowego. Historię można zgłębiać również poprzez reportaż o lokomotywie EP03, która była symbolem elektryfikacji PKP. Dla fanów turystyki przygotowano nową edycję przewodnika po kolejach wąskotorowych.